اخبار تکچی



مدل ارزیابی رتبهٔ ملی بنگاه‌های اقتصادی

الگوی بومی رتبه‌بندی مدل ابلاغ‌شده توسط مرکز ملی رتبه‌بندی اتاق ایران است. این الگو با الهام از قوانین و اسناد بالادستی کشور و بهره‌مندی از نظرات صائب مشاورین و کارشناسان اتاق ایران، خبرگان تشکل‌ها، انجمن‌ها و سندیکاهای صنفی تدوین‌شده و در تدوین آن رویکردهای زیر مدنظر قرار داشته است:

·         توجه به اسناد بالادستی و مقتضیات فضای کسب‌وکار کشور در تدوین مؤلفه‌ها و معیارها.

·         انجام مطالعات تطبیقی و بهره‌گیری از الگوهای معتبر و در اندازه‌های مرجع ملی و بین‌المللی.

·         بومی‌سازی الگو و تلاش در جهت شفافیت معیارها، شاخص‌ها و سنجه‌ها.




۱-۱ ویژگی‌های الگوی بومی رتبه‌بندی

·          بهینه کاوی از الگوهای معتبر خارجی نظیر S&P, moodys و Fitch در طراحی مؤلفه‌ها، معیارها و شاخص‌های مالی و اعتباری و الگوهای معتبر تعالی سازمانی CSR(Corporate Social Responsibility) و تعالی منابع انسانی در حوزه مدیریت و صلاحیت حرفه‌ای و مسئولیت‌پذیری اجتماعی

·         دارای قابلیت تجزیه‌وتحلیل مؤلفه‌های اساسی سازمانی (مدیریت و صلاحیت حرفه‌ای، موقعیت رقابتی و محیط کسب‌وکار، توان اقتصادی و ریسک‌پذیری مالی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و مشتری مداری) در قالب «رتبه تخصصی» و همچنین سنجش اقتصادی و ریسک‌پذیری مالی مؤسسات در قالب «رتبه مالی» و ارائه اطلاعات مفید مدیریتی و مالی به رهبران سازمان‌ها و مدیران ارشد بنگاه‌های اقتصادی.

·          توسعه و ترویج فرهنگ رتبه‌بندی در سطح کشور با استفاده از الگوی بومی و متناسب با محیط اقتصادی و شرایط اجتماعی و فرهنگی جامعه.

·        عدم تمرکز بر نتایج کمی و برخورداری از «رویکرد نتیجه گرا» با پیوند دادن عملکرد مالی و صلاحیت حرفه‌ای بنگاه‌های اقتصادی از طریق طراحی «شاخص‌های متعادل‌ساز».

·         بذل‌توجه به تقویت بخش خصوصی و طراحی شاخص‌های مناسب برای ارتقای رتبه بنگاه‌های اقتصادی خوداتکا و فاقد بهره‌مندی از یارانه‌ها و حمایت‌های دولتی.

۱-۱-۱ انواع مدل‌های سنجش رتبه کسب‌وکار

مرکز ملی رتبه‌بندی اتاق ایران با توجه به مدل طراحی‌شده و تعیین شاخص‌های کسب‌وکار، تمامی فعالین اقتصادی را بر اساس طبقه‌بندی استاندارد ISIC.v4 به ۱۴ گرایش به شرح زیر دسته‌بندی نموده است: (دانلود راهنمای گرایش‌ها)

۱. کشاورزی، جنگلداری، دام و شیلات

۲. صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی

۳.معدن و صنایع معدنی

۴. الکترونیک، ارتباطات و فناوری اطلاعات (ICTدانلود مدل سفارش خدمات

۵. بازرگانی دانلود مدل سفارش خدمات

۶. تأمین و انتقال انرژی و آب

۷. حمل‌ونقل و لجستیک

۸. صنعت احداث دانلود مدل سفارش خدمات

۹. فعالیت‌های مالی، بیمه و بانک

۱۰. صنایع خودرویی، وسایل نقلیه و قطعات

۱۱. صنایع چوبی، سلولزی و نساجی

۱۲. نفت، گاز و پتروشیمی دانلود مدل سفارش خدمات

۱۳. ماشین‌آلات و تجهیزات، صنایع فلزی و فراورده‌های مرتبط

۱۴. خدمات

در بخش‌های بعدی اجزای الگوی بومی رتبه‌بندی به‌صورت کلی و مشترک برای تمامی گرایش‌ها شرح داده‌شده است.

۲-۱ توانمندسازها

الگوی رتبه‌بندی فعالان اقتصادی با ایجاد بستری علمی-عملی برای اجرای بهینه قوانین مربوط به امر رتبه‌بندی و رشد و توسعه بخش خصوصی با طراحی مؤلفه‌ها، معیارها و شاخص‌های مرتبط قوانین مذکور نظیر قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار، ماده ۲۸ قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر کاهش حجم، اندازه و ساختار مجموع دستگاه‌های اجرائی در طول اجرای قانون مذکور که با عدم نگرش تک‌بعدی به بنگاه‌های اقتصادی صرفاً از منظر مالی و اعتباری و برخورداری از نگاه سیستمی با رویکرد توجه به ابعاد مهم کسب‌وکار نظیر مدیریت و صلاحیت حرفه‌ای، مشتری مداری و مسئولیت اجتماعی و محیط رقابتی و موقعیت کسب‌وکار، با تفکیک دامنه امتیازات متقاضیان رتبه‌بندی به بازه‌های کوچک باقابلیت تفسیر مالی و مدیریت کسب‌وکار و ارائه چهره‌ای واقعی‌تر از وضعیت اعتباری و مدیریتی بنگاه‌های اقتصادی، در راستای تحقق ضروریات امر رتبه‌بندی تدوین‌شده است.

در جدول بالا سطوح مؤلفه و معیار در بخش توانمندسازها آمده که این توانمندسازها به‌طورکلی دارای ۴ سطح بوده که عبارت است از:

۱. مؤلفه

تعیین و تدوین چارچوب‌های اصلی سنجش رتبه متقاضیان در حوزه‌های مدیریتی، مالی و اقتصادی، اجتماعی و محیطی راهبری و مدیریت برای متقاضی به‌منظور تحقق اهداف سازمانی نظیر تولید و یا ارائه خدمت با استفاده از مؤلفه‌ها صورت می‌گیرد. سطح مؤلفه بالاترین سطح از دسته‌بندی بوده و شامل چهار عنوان: توان اقتصادی و ریسک‌پذیری مالی (۱)، مدیریت و صلاحیت حرفه‌ای (۲)، موقعیت رقابتی و محیط کسب‌وکار (۳) و مسئولیت‌پذیری اجتماعی و مشتری مداری (۴) است.

۲. معیار

پارامترهای اصلی هر مؤلفه که مبین چارچوب و عوامل مؤثر در حوزه مربوط است.

۳. شاخص

اجزاء معیارهای الگوی رتبه‌بندی که با جزییات بیشتری دسته‌بندی‌شده و با سنجه‌ها قابل‌اندازه‌گیری هستند.

۴. سنجه

اجزاء شاخص‌های الگوی رتبه‌بندی که با اعداد قابل‌اندازه‌گیری هستند.

۳-۱ متعادل‌سازها

همان‌طور که در ویژگی‌های مدل رتبه‌بندی اشاره ‌شد شاخص‌های متعادل‌ساز به‌منظور عدم تمرکز بر نتایج کمی و برخورداری از «رویکرد نتیجه گرا» با پیوند دادن عملکرد مالی و صلاحیت حرفه‌ای بنگاه‌های اقتصادی طراحی‌شده‌اند که در زیر اطلاعات جزییات آن آمده است.


نمادهای A، B، C و D مربوط به بازه‌های مشخصی از امتیاز نهایی بوده که در ادامه توضیح داده‌شده است.

۴-۱ عناوین رتبه‌ها

عناوین رتبه‌ها درواقع برچسب‌های نام‌گذاری بازه‌های مشخصی از امتیاز‌ها هستند که در جدول‌های زیر مشخص‌شده‌اند.

۱-۴-۱ عناوین رتبه اصلی


۲-۴-۱ تعین جزییات رتبه بنگاه